Het lijden van Rudolf Steiner

De laatste paar jaren van haar leven was Elisabeth Kübler-Ross als gevolg van een aantal beroertes overgeleverd aan de zorg van anderen. Die jaren heeft zij op een indrukwekkende wijze doorleefd. Ze zei zoiets als: Ik begrijp wel waarom God mij deze levensles oplegt. Want ik heb een leven lang voor anderen gezorgd, maar nu moet ik leren om zelf hulp en zorg van anderen te aanvaarden en leren ontvangen, want dat kan ik niet zo goed. Ik vind dat een indrukwekkende uitspraak. Maar ik heb het sterke vermoeden dat dit niet haar enige opdracht was in die moeilijke jaren van haar ziekte. Mij werd duidelijk dat zij die jaren vooral ook nodig had voor een andere levensopdracht en wel voor een bezinning op haar actieve levensjaren. Met name ging het daarbij om de inzichten die zij in haar leven had opgedaan. Ofwel om de opdracht om haar levenservaringen in rust en stilte bewust te worden, te doorgronden en te doordenken. Je mag ook zeggen: die jaren van haar ziekte en afhankelijkheid waren bedoeld voor het verwerven van een verdiepte aardse wijsheid die je alleen maar op aarde leren kunt en niet in de geestelijke wereld. (Daartussen bestaat werkelijk een groot verschil, tussen enerzijds aardse en anderzijds hemelse of kosmische wijsheid.) De engelen, de hogere en de lagere, zullen haar na haar dood vol liefde, maar ook vol spanning hebben opgewacht. Want wat zou Elisabeth hen aan nieuwe inzichten en aan aardse wijsheid kunnen schenken? Vol verlangen hebben zij daarop gewacht. Daarnaast waren de engelen vooral ook geïnteresseerd in datgene wat Elisabeth had begrepen van het kwaad op aarde, ofwel van het werk van de kwade machten. En dan zowel van het werk van de donkere machten op aarde, als van hun stille, verborgen werk in de harten van de mensen. Die kennis over de werking van het kwaad kunnen de engelen niet vinden in hun eigen hart, maar ook niet in de werelden van het licht waarin zij leven. Voor die inzichten over het donker en het kwaad hebben zij mensen nodig die hen vanuit hun eigen ervaring daarover kunnen vertellen. Zo kon Elisabeth hen – het is maar één van de vele voorbeelden waarover zij de engelen inzicht kon geven – vertellen over de werking van de machten van de jaloezie. Want Elisabeth had in haar leven veel met jaloezie van doen gekregen. Als vrouw in een mannenmaatschappij die de moed had haar hoofd boven het maaiveld uit te steken was zij een vanzelfsprekend doelwit voor de jaloezie van vele mannen. Velen van hen verdroegen het niet dat een vrouw meer aandacht, meer bekendheid en zoveel meer wereldfaam kreeg dan zij. Hun enige onmachtige antwoord was dat van de jaloezie. Dat is een groot kwaad op aarde, meer dan we meestal beseffen. Maar waarom is jaloezie dan zo’n groot en gevaarlijk kwaad? Degene die jaloers is raakt met de jaren steeds dieper verstrikt in de negatieve sfeer daarvan. Hij verhardt en zijn ziel versteent. Daardoor verliest hij de verbinding met zijn eigenlijke, hogere wezen. Ofwel: hij verliest zichzelf. Maar degene die jarenlang door die jaloezie getroffen wordt – en vergeet niet dat jaloezie een veel sterkere negatieve uitwerking heeft dan wij meestal beseffen – raakt meer en meer verlamd in zijn levenskracht. Uiteindelijk komt er dan een moment waarop hij innerlijk breekt en als gevolg daarvan sterft. Dus jaloezie heeft een dubbele negatieve werking: degene die jaloers is verhardt en raakt de verbinding met zijn eigenlijke wezen kwijt. Het gevolg daarvan is dat hij een speelbal wordt van zijn egokrachten en niet meer tot een werkelijke communicatie in staat is. En degene die getroffen wordt door jaloezie wordt aangetast in zijn levenskracht en moet in een volgend leven die geschonden en aangetaste levenskracht weer heel geleidelijk opbouwen. Om tot inzichten als deze te komen en die vervolgens aan de engelen te kunnen schenken moest Elisabeth haar ziekbed doorstaan. Het was dus wel een belangrijk inzicht en daarmee een groot geschenk dat Elisabeth de engelen te geven had. Voor mij is deze bijzondere levensopdracht van Elisabeth Kübler-Ross (waar maar weinig mensen zich van bewust zijn geworden) uiterst veelzeggend. Ze had, toen ze getroffen werd door een beroerte, ook kunnen kiezen voor euthanasie of om haar zonder behandeling te laten sterven. Gelukkig heeft ze dat geen van beide gedaan, want anders had ze de engelen niet kunnen schenken wat zij van onze kant nodig hebben. Ook dit inzicht – dat de engelen mensen nodig hebben om tot inzicht in de werking van het kwaad op aarde te komen – komt voort uit onze bewustzijnsziel: bewustzijn is noodzakelijk voor het inzicht in het kwaad. Zo gezien was Elisabeth Kübler-Ross een van de eerste mensen in onze tijd die zich dit nieuwe vermogen eigen maakte en daarmee leefde. Voor mij maakt dit voorbeeld van Elisabeth ook duidelijk hoe voorzichtig wij moeten zijn met euthanasie. Het kan zijn dat wij onszelf daardoor de kans ontnemen om de engelen het geschenk van onze gerijpte aardse wijsheid aan te bieden.

En tenslotte nog deze kanttekening: het is belangrijk ons te realiseren dat Elisabeth Kübler-Ross tijdens haar ziekbed het geestelijke werk verrichtte dat de meeste andere mensen pas ná hun dood in de astrale wereld verzetten. En wel om daar terug te kijken op hun aardse leven en zich bewust te worden welke lessen er geleerd zijn, welke lessen nog zijn blijven liggen en wat de diepere zin van hun aardse leven was. Ook ziet de gestorvene dan hoe dat zojuist voltooide aardse leven past in de stroom van vele aardse levens die hij inmiddels heeft doorleefd. Het feit dat Elisabeth Kübler-Ross deze taak al op aarde verrichtte, maakte het haar mogelijk om weer heel snel naar de aarde af te dalen voor een nieuwe incarnatie. Met name bij ingewijden zie je dat vaker gebeuren.